(ร่าง) นโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ พ.ศ. 2566 – 2570
(ร่าง) นโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ พ.ศ. 2566 – 2570

คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ (ร่าง) นโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ [(ร่าง) นโยบายฯ] พ.ศ. 2566 –2570 ตามที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เสนอ
สาระสำคัญของเรื่อง
1. เดิมคณะรัฐมนตรีมีมติ (14 กันยายน 2564) เห็นชอบนโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ พ.ศ. 2564 -2565 ซึ่งภายหลังนโยบายและแผนดังกล่าวสิ้นสุดลงในปลายปี 2565 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ได้จัดทำ (ร่าง) นโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ [(ร่าง) นโยบายฯ] พ.ศ. 2566-2570 โดยมุ่งเน้นการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งให้มีความอุดมสมบูรณ์ มีความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเล ซึ่งคณะกรรมการนโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ ในการประชุมครั้งที่ 1/2567 เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2567 และสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ในการประชุมเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2567 มีมติเห็นชอบ (ร่าง) นโยบายฯ พ.ศ. 2566-2570 ด้วยแล้ว
2. (ร่าง) นโยบายฯ พ.ศ. 2566 -2570 ที่เสนอในครั้งนี้ มีลักษณะในภาพรวมคล้ายคลึงกับนโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ พ.ศ. 2564-2565 โดยมีประเด็นสำคัญเพิ่มเติม เช่น กำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจและตัวชี้วัดรวมเพื่อเป็นกรอบในการดำเนินงานร่วมกันของทุกหน่วยงานให้บรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) และให้สอดคล้องกับกรอบงานคุนหมิง – มอนทรีออลว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพของโลก เช่น ประเทศไทยจะต้องมีดัชนีคุณภาพมหาสมุทรไม่น้อยกว่า 75 คะแนน (ปัจจุบันประเทศไทยมีดัชนีคุณภาพมหาสมุทรอยู่ที่ 72 คะแนน) รวมถึงปกป้องและอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพให้ได้ร้อยละ 30 ภายในปี พ.ศ. 2573 (ค.ศ. 2030) นอกจากนี้ ยังเพิ่มการให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งและการรับมือกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเนื่องจากเป็นปัญหาเร่งด่วน ที่ต้องได้รับการแก้ไขโดยเร็ว
3. (ร่าง) นโยบายฯ ดังกล่าว มีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
3.1 วิสัยทัศน์ พันธกิจ วัตถุประสงค์ เป้าหมาย และตัวชี้วัดรวม สรุปได้ ดังนี้
|
หัวข้อ |
สาระสำคัญ |
|
วิสัยทัศน์ |
ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอุดมสมบูรณ์ สร้างสมดุลการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนและเป็นธรรม |
|
พันธกิจ |
(1) อนุรักษ์ สงวน คุ้มครอง ฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งครอบคลุมทุกมิติทุกพื้นที่ทางทะเลและชายฝั่งของประเทศ (2) เสริมสร้างกลไกการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอย่างมีประสิทธิภาพ จัดการบูรณาการและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน (3) บริหารจัดการการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ภายใต้แนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนเกิดการกระจายอย่างทั่วถึง และเป็นธรรม (4) เสริมสร้างบทบาทการจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งทั้งในระดับประเทศและระดับสากลรวมถึงการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ |
|
วัตถุประสงค์ |
(1) เพื่อให้ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งมีความอุดมสมบูรณ์ และสร้างสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์กับการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน (2) เพื่อให้มีมาตรการการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่เหมาะสมและยั่งยืนโดยบทบาทการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน (3) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพกลไก เครื่องมือในการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ทั้งในระดับประเทศ ภูมิภาค และนานาชาติ (4) เพื่อให้สามารถป้องกัน แก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งได้อย่างยั่งยืนและเป็นระบบ |
|
เป้าหมาย |
(1) พื้นที่ชายฝั่งและทางทะเลได้รับการบริหารจัดการ เพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างมีประสิทธิภาพอย่างเป็นระบบ (2) พื้นที่ป่าชายเลนคงสภาพเพิ่มขึ้น (3) ความเสียหาย ความเสี่ยง และผลกระทบจากภัยธรรมชาติและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศลดลง (4) สภาพแวดล้อมทางทะเลของประเทศไทยมีคุณภาพดีขึ้นอย่างยั่งยืน |
|
ตัวอย่างตัวชี้วัดรวม |
(1) พื้นที่ทางทะเลและชายฝั่งได้รับการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ เพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างมีประสิทธิภาพ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 30 ของพื้นที่ทางทะเลประเทศไทย (ปัจจุบันมีค่าอยู่ที่ร้อยละ 5.1 ของพื้นที่ทางทะเลประเทศไทย) (2) พื้นที่สีเขียวที่เป็นป่าชายเลนคงสภาพมีความสมบูรณ์เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า250,000 ไร่ (ปัจจุบันมีค่าประมาณ 56,700 ไร่) (3) พื้นที่ชายฝั่งที่มีมาตรการทางกฎหมายเพื่อการป้องกันแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง จำนวน 40 ระบบหาด (ปัจจุบันมี 8 ระบบหาด) (4) ดัชนีคุณภาพมหาสมุทร (Ocean Health Index : OHI) ไม่น้อยกว่า 75 คะแนน (ปัจจุบันมีค่าอยู่ที่ 72 คะแนน) |
3.2 แผนย่อยภายใต้ (ร่าง) นโยบายฯ พ.ศ. 2566 –2570 ประกอบด้วย 5 เรื่อง ดังนี้
เรื่องที่ 1 อนุรักษ์ คุ้มครอง ฟื้นฟู ป้องกัน ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง มุ่งเน้นเรื่องความสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางทะเลเพิ่มขึ้น ฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำให้มีความอุดมสมบูรณ์ให้อยู่ในระดับที่ให้ผลผลิตสูงสุดอย่างยั่งยืน จัดการขยะทะเล มลพิษทางทะเล และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
เรื่องที่ 2 ส่งเสริม สนับสนุนแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจสีน้ำเงินบนพื้นฐานการใช้ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง อย่างสมดุลและยั่งยืน มุ่งเน้นการให้ความสำคัญกับการพัฒนาทางเศรษฐกิจภาคทะเลควบคู่ไปกับการรักษาระบบนิเวศประกอบด้วย การส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน การบริหารจัดการการใช้ประโยชน์จากสินแร่และแหล่งพลังงาน การพัฒนาอุตสาหกรรมทางทะเลและชายฝั่งให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมทางทะเล และส่งเสริมแนวทางการพัฒนาการประมงอย่างยั่งยืน
เรื่องที่ 3 เสริมสร้างประสิทธิภาพเครื่องมือ และกลไกสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแบบบูรณาการ มุ่งเน้นการเสริมสร้างบทบาทของคณะกรรมการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งจังหวัด บทบาทการมีส่วนร่วมของชุมชนชายฝั่งและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พร้อมทั้งเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรภาครัฐในการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอย่างต่อเนื่อง และสร้างความรู้ ความเข้าใจในการใช้ประโยชน์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอย่างยั่งยืนแก่ทุกภาคส่วน
เรื่องที่ 4 พัฒนาการบริหารจัดการการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งอย่างมีประสิทธิภาพ และลดผลกระทบจากภัยธรรมชาติจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นปัญหาใหญ่ของโลก ซึ่งการเพิ่มสูงขึ้นของน้ำทะเลและสภาพอากาศที่มีความแปรปรวนทำให้เกิดการกัดเซาะชายฝั่ง จึงต้องมีการส่งเสริมการจัดการชายฝั่งแบบบูรณาการสนับสนุนเทคโนโลยี นวัตกรรมในการป้องกันและลดปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งในพื้นที่วิกฤตและพื้นที่การท่องเที่ยวที่สำคัญของประเทศ
เรื่องที่ 5 เสริมสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศในการใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรและทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอย่างยั่งยืน โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศ ในการแก้ไขปัญหาด้านทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อมทางทะเล ร่วมกับประเทศต่าง ๆ เพื่อป้องกันผลกระทบและคงความสมบูรณ์ของทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมทางทะเล
3.3 แนวทางในการขับเคลื่อน และการติดตามประเมินผล (ร่าง) นโยบายฯ พ.ศ. 2566-2570 สรุปได้ ดังนี้
1) แนวทางการขับเคลื่อน ได้แก่ (1) บูรณาการการดำเนินงานกับหน่วยงานระดับปฏิบัติที่เกี่ยวข้องเพื่อปรับกระบวนทัศน์ในการดำเนินงาน ให้บรรลุเป้าหมายของ (ร่าง) นโยบายฯ พ.ศ. 2566-2570 (2) เสริมสร้างและพัฒนาความเข้าใจการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการขับเคลื่อนแผนไปสู่การปฏิบัติ ทั้งหน่วยงานภาครัฐภาคเอกชน และท้องถิ่น (3) พัฒนาระบบการจัดเก็บฐานข้อมูลการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อให้เกิดการจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ สามารถเปรียบเทียบความก้าวหน้าของการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งในแต่ละระยะหรือช่วงปีของ (ร่าง) นโยบายฯ ได้ และ (4) สื่อสารประชาสัมพันธ์ โดยการจัดทำสื่อสิ่งพิมพ์ เอกสารในรูปแบบต่าง ๆ รวมทั้ง สื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เผยแพร่ผ่านช่องทางโซเชียล เพื่อประชาสัมพันธ์ให้ภาคส่วนต่าง ๆ นำ (ร่าง) นโยบายฯ ไปใช้ประกอบการดำเนินงานในส่วนที่เกี่ยวข้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกัน
2) แนวทางการติดตามและประเมินผล ได้แก่ (1) กำหนดวัตถุประสงค์และขอบเขตการติดตาม (2) วางแผนติดตามแผนงาน/โครงการภายใต้ (ร่าง) นโยบายฯ พ.ศ. 2566-2570 (3) ประเมินระดับความก้าวหน้าเพื่อประเมินผลความสำเร็จการบรรลุเป้าหมายและตัวชี้วัด โดยแบ่งช่วงระยะเวลาเป็น 3 ช่วง ได้แก่ ช่วงระยะแรก (ปีที่1) ช่วงระยะกลาง (ปีที่ 2 - 4) และช่วงระยะสิ้นสุด (ปีที่ 5) และ (4) เผยแพร่รายงานการติดตามประเมินผล เพื่อรับทราบผลการดำเนินงาน ความเห็นและข้อเสนอแนะนำไปสู่การทบทวนปรับปรุง และพัฒนา (ร่าง) นโยบายฯ ในระยะต่อไป
(โปรดตรวจสอบมติคณะรัฐมนตรีที่เป็นทางการจากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีอีกครั้ง)
ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี นายอนุทิน ชาญวีรกูล (นายกรัฐมนตรี) 5 สิงหาคม 2569
g1














