Unmanned trucks transport containers at Dapukou Container Terminal in Zhoushan Port, Ningbo, Zhejiang, China, on December 9, 2025.
Nurphoto | Nurphoto | Getty Images
ปักกิ่ง-การกระจายห่วงโซ่อุปทานออกจากจีนกำลังจะเปลี่ยนจากการพูดคุยไปสู่การลงมือปฏิบัติจริง
เยนส์ เอสเคลุนด์ ประธานหอการค้าสหภาพยุโรปในประเทศจีน กล่าวกับผู้สื่อข่าวเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา ก่อนการเปิดตัวรายงานเกี่ยวกับความเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทาน และในขณะที่ภาคธุรกิจกำลังมองไปข้างหน้าสู่ปีใหม่หลังจากปี 2025 ที่ผันผวน
“ขณะนี้มีการหารือเกี่ยวกับความพึ่งพาในรายละเอียดมากขึ้นกว่าเดิม... เราแน่ใจหรือไม่ว่ายุโรปจะสามารถผลิตยาสีฟันได้โดยไม่ต้องใช้วัตถุดิบจากจีน?” เอสเคลุนด์กล่าว
จากข้อมูลอย่างเป็นทางการ ที่เผยแพร่เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา พบว่า ดุลการค้าของจีนในช่วงปีสิ้นสุดเดือนพฤศจิกายนแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 1 ล้านล้านดอลลาร์ สหรัฐ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความต้องการทั่วโลกที่ยังคงต่อเนื่อง นั่นหมายความว่าจีนส่งออกมากกว่านำเข้าอย่างมาก แม้จะมีมาตรการภาษีนำเข้าจากสหรัฐฯ ก็ตาม
เอสเคลุนด์ กล่าวว่า “ยิ่งการผลิตเพิ่มสูงขึ้นเท่าไร ความเสี่ยงที่ประเทศต่างๆ จะเริ่มตอบโต้ก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น” เขาชี้ให้เห็นว่า ปีที่แล้วจีน เผชิญกับการสอบสวนทางการค้าจากองค์การการค้าโลกมากเป็นประวัติการณ์ถึง 198 ครั้ง ซึ่งกว่าครึ่งหนึ่งมาจากประเทศกำลังพัฒนา
ตัวเลขอื่นๆ ที่หอการค้าสหภาพยุโรปอ้างถึงในรายงานเมื่อวันพุธแสดงให้เห็นว่า ส่วนแบ่งของจีนในการขนส่งตู้คอนเทนเนอร์ทั่วโลกกำลังเพิ่มขึ้น โดยอยู่ที่ 37% ในช่วงสามไตรมาสแรกของปีนี้ เพิ่มขึ้นจาก 36% ณ สิ้นปี 2024 และ 31.7% ก่อนเกิดการระบาดใหญ่ในปี 2019
หอการค้าดังกล่าวระบุว่า ค่าเงินหยวนที่อ่อนค่าและการผลิตสินค้าล้นตลาดภายในประเทศเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดการเติบโตดังกล่าว และแนะนำให้ประเทศสมาชิก'ลดการพึ่งพาแหล่งสินค้าเพียงแหล่งเดียว'จากสหรัฐฯ และจีน พร้อมทั้งเรียกร้องให้ผู้กำหนดนโยบายของสหภาพยุโรป 'เร่งดำเนินการตามแผนเพื่อระบุและลดการพึ่งพาที่สำคัญ'
ttps://www.cnbc.com/video/2025/12/08/port-of-las-gene-seroka-2025-will-be-our-third-best-year-ever-for-volume.นักลงทุนเคยได้ยินเรื่องแบบนี้มาก่อนแล้ว
ในช่วงการระบาดของโควิด-19 ธุรกิจต่างๆ เริ่มตระหนักถึงการพึ่งพาผลิตภัณฑ์และชิ้นส่วนจากจีนมากขึ้น เมื่อมาตรการล็อกดาวน์ที่เข้มงวดเพื่อควบคุมไวรัสส่งผลกระทบต่อการผลิต เอสเกลุนด์กล่าวว่า ความเสี่ยงสำหรับธุรกิจและรัฐบาลในประเทศต้นทางนั้นสูงกว่าในช่วงการระบาดใหญ่มาก
“นั่นเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เลยทีเดียว จากเดิมที่คุณกังวลเป็นหลักว่าคุณมีห่วงโซ่อุปทานที่สามารถส่งมอบผลิตภัณฑ์ได้หรือไม่ มาเป็นความกังวลว่าห่วงโซ่อุปทานของคุณขึ้นอยู่กับท่าทีของรัฐบาลในบางเรื่อง” เขากล่าว
ขณะที่ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯ และปักกิ่งเพิ่มสูงขึ้นในปีนี้เกี่ยวกับภาษีและอุปสรรคทางการค้า ปักกิ่งได้เพิ่มมาตรการควบคุมการส่งออก รวมถึงแร่หายากที่สำคัญ ซึ่งทำให้เห็นถึงการพึ่งพาการผลิตจากจีนในระดับโลก
จากการสำรวจของหอการค้าอเมริกันในเซี่ยงไฮ้เมื่อต้นปีนี้ พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามจำนวนมากเป็นประวัติการณ์ถึง 47% ได้เปลี่ยนเส้นทางการลงทุนที่วางแผนไว้สำหรับประเทศจีน
จากการสำรวจสมาชิกของหอการค้าสหภาพยุโรปเมื่อต้นปี พบว่าความเชื่อมั่นทางธุรกิจอยู่ในระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์โดยมีผู้ตอบแบบสอบถามถึง 73% ระบุว่าการทำธุรกิจในประเทศแถบเอเชียแห่งนี้ยากขึ้นกว่าเดิม
ถึงกระนั้น ผู้ตอบแบบสอบถามมากกว่าหนึ่งในสี่กล่าวว่าพวกเขากำลังเพิ่มการผลิตในประเทศจีน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นไปตามข้อกำหนดด้านการผลิตในประเทศของปักกิ่ง โดยมีเพียง 10% เท่านั้นที่มองหาห่วงโซ่อุปทานนอกประเทศจีน ซึ่งสถานการณ์กำลังเปลี่ยนแปลงไปในขณะนี้
ในเดือนพฤศจิกายน หอการค้าได้ทำการสำรวจสั้นๆ กับสมาชิก 131 ราย เกี่ยวกับผลกระทบของการควบคุมการส่งออกของจีน และพบว่าประมาณหนึ่งในสามของผู้ตอบแบบสอบถามวางแผนที่จะมองหาแหล่งจัดหาจากนอกประเทศจีน หรือพัฒนาศักยภาพในการผลิตนอกประเทศ
ยังไม่ชัดเจนนักว่า การกระจายความเสี่ยงหมายถึงการย้ายฐานการผลิตกลับประเทศหรือไม่
“ความจริงก็คือไม่มีใครย้ายฐานการผลิตกลับมาประเทศเลย มีแต่พวกที่ไปจ้างเพื่อนมาทำแทน” คาเมรอน จอห์นสัน หุ้นส่วนอาวุโสของบริษัทที่ปรึกษา Tidalwave Solutions ซึ่งประจำอยู่ที่เซี่ยงไฮ้กล่าว “พวกเขาย้ายไปเม็กซิโก พวกเขาย้ายไปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้”
เขากล่าวว่า 'คุณควรคาดหวังว่าห่วงโซ่อุปทานของจีนจะมีบทบาทเด่นมากขึ้น'พร้อมเสริมว่าบริษัทต่างๆ จะพยายามวางแผนห่วงโซ่อุปทานทั้งหมดให้ดียิ่งขึ้น แทนที่จะมุ่งเน้นเฉพาะชิ้นส่วนบางอย่าง บริษัทจีนอาจเป็นฝ่ายร่วมมือกับโรงงานในต่างประเทศ หรืออาจตั้งโรงงานเหล่านั้นขึ้นมาเอง
องค์กรการค้าของสหภาพยุโรปกล่าวว่า สมาชิกประมาณครึ่งหนึ่งรายงานว่าซัพพลายเออร์ในประเทศจีนของพวกเขากำลังย้ายฐานการผลิตไปยังตลาดอื่น ๆ
เอสเคลุนด์ ชี้ให้เห็นว่า บริษัทผลิตรถยนต์จากหลายประเทศ รวมถึงจีน ที่นับวันยิ่งนำแนวทางนี้มาใช้ 'ในกรณีนี้ บริษัทจีนอาจจะล้ำหน้ากว่ารัฐบาลของตนเองเล็กน้อย'เขากล่าว
